Posts

Posts uit december, 2025 tonen

Maarten in Maarssen

Afbeelding
Groepen, weekenden en sessies van 1975 tot 2005 Bovenaan: Zusters van de congregatie Kanunnikessen van het Heilige Graf in de binnentuin van de Priorij Emmaus in Maarssen, waar de sessies van Maarten Houtman gehouden werden. Geschiedenis van de Priorij In 1957 werd het landgoed betrokken door de Reguliere Kanunnikessen van het Heilig Graf. Deze kloosterorde is gesticht na de verovering van Jeruzalem in 1114. De zusters lieten in 1964 een imposant kloostercomplex bouwen door architect Jan de Jong, leerling van Dom Hans van der Laan van De Bossche School. De architectuur van de speciaal voor de zusters ontworpen priorij is sober en oogt modern ondanks dat het inmiddels al meer dan 50 jaar oud is. In het gebouw lijkt de tijd te hebben stilgestaan en heel veel is nog in oorspronkelijke staat. In 2017 verlieten de laatste zusters de buitenplaats en kwam Doornburgh in eigendom van MeyerBergman Erfgoed Groep. Onder andere het landhuis, het park, de toegangshekken en de ijskelder zijn...

Spinoza is heel actueel

Afbeelding
Met dank aan Ongrond “Je moet mensen niet veroordelen, probeer ze te begrijpen.” Een advies van Spinoza dat me nogal eens heeft geholpen in het sociale verkeer. Je bent o zo gauw geneigd om een oordeel uit te spreken over iemand, speciaal als hij of zij je ergert. Ik moet dan wel eens een knopje omzetten om te proberen die persoon te begrijpen. Waarom zei hij/zij dat? Wat zit erachter? Soms zie je dan hoe zo’n opmerking voortvloeit uit een vooroordeel, heeft het te maken met de manier waarop die persoon in het leven staat. Dat kan dan aanleiding geven tot een goed gesprek. Door: Wim Davidse “De dingen die gebeuren moeten noodzakelijkerwijs zo gebeuren.” Ook zo’n Spinoza lering waar je wat mee kunt in het gewone leven. Het heeft me wel eens verlost van gepieker over het verleden. Wanneer je terugziet op je leven kun je wel eens denken: “Had ik toen maar een andere keuze gemaakt” of “Had ik dit maar anders gedaan”. Spinoza leert me dan: “Het is gegaan zoals het is gegaan...

‘Gruwelijke ketterij en monsterlijke daden’

Afbeelding
Petrus Johannes Arendzen, Portret van Spinoza, 1856 – 1885 (bewerking door De Groene Amsterdammer) © Rijksmuseum Amsterdam Uit‘De Groene Amsterdammer’, met eigen foto’s. De religiekritiek van Spinoza Baruch de Spinoza had zo zijn kritiek op het jodendom. Vanwege zijn ‘gruwelijke ketterijen’ werd hij verbannen uit de Portugees-joodse gemeenschap in Amsterdam. Maar maakte de Verlichtingsfilosoof zich ook schuldig aan antisemitisme? Steven Nadler De Groene Amsterdammer, 19 december 2025 Door de eeuwen heen is Bento (Baruch) de Spinoza voor veel mensen van alles geweest: rationalist, mysticus, romanticus, atheΓ―st, pantheΓ―st, liberaal, socialist, totalitair denker, libertariΓ«r en zelfs zionist. Spinoza fungeert daarmee als een soort rorschachtest: mensen herkennen in hem vooral wat zij zelf willen of nodig hebben om te zien. Waar Spinoza echter nooit van is beschuldigd, is dat hij mild of vriendelijk was tegenover het jodendom – en daar is een reden voor. I...

Ai Wei Beijing/Berlijn

Afbeelding
Documenta, Kassel Documenta 12 Ai Wei Wei, Template , Documenta 12 , Kassel, Duitsland, 2007. De installatie bestaat uit 1001 oude Chinese deuren en ramen van gesloopte huizen uit de Qing-dynastie, gestapeld om een architecturale structuur te vormen. [vergroten door te klikken] De installatie  Template , nadat die in juni 2007 tijdens een onweer was ingestor – toen Klaaske en ik een maand later Documenta 12 bezochten, met een excursie van ‘ Kunst nader bekeken ’ van Anne Berk, lag het er zo bij… [vergroten door te klikken] In 2010 nodigde Diana me uit voor een georganiseerde reis met de Trans-SiberiΓ« Express , die eindigde in China – het land dat me al van jongs af aan geΓ―nteresseerd had. We namen in Beijing het vliegtuig terug. Het bracht me op het idee het jaar daarop een rondreis door China te gaan maken, om het land verder te verkennen… Beijing, 2011 Uit mijn 4All the Tea in China . Omdat ik in 2010 de ‘Verboden Stad’ al gezien had (zie ...

‘Alle joy die de Britse schilder David Hockney sinds 1955 over ons heeft uitgestort, is nu verzameld in Parijs’

Afbeelding
Bianca Stigte, NRC kunst redacteur Gepubliceerd op 6 juni 2025 David Hockney, 27th March 2020, No. 1 2020, iPad schilderij, afgedrukt op papier. [vergroten door te klikken] Tentoonstelling David Hockney 25. Fondation Louis Vuitton, Parijs. T/m 30 augustus. Info:  fondationlouisvuitton.fr Op de gevel van de Fondation Louis Vuitton (FLV) in Parijs prijkt deze lente en zomer een uitspraak van David Hockney in letters van roze neon. „ Do remember they can’t cancel the spring ” staat er triomfantelijk tussen de zilveren zeilen op het gebouw van Frank Gehry. Hockney maakte deze opmerking voor het eerst in 2020, tijdens de eerste corona-lockdown. Sindsdien is het een gevleugelde uitspraak van de Britse schilder geworden. Bernard Arnault, leider van ’s werelds grootste luxebedrijf Louis Vuitton MoΓ«t Hennessy, besluit er zijn voorwoord in de catalogus mee: „ May we always remember the optimism of your words: Do remember they can’t cancel the spring .”  Mmm. Zo’n...

Grenzen

Afbeelding
’Je grenzen bewaken’: zorgen dat iemand z’n plaats weet… Ik ervaar afstand tot de Amaryllis hier voor me, ik weet zeker dat zij haar plek weet – zij is haar plek Amarillys Sweet Star tedere aanwezigheid  wonder van schoonheid streling voor het oog lichtpunt in duisternis – geheel op eigen kracht aan de bol ontsproten trek je alle aandacht. Bij dieren is het anders gesteld, ‘wilde dieren’ houden wij mensen – die het hier op aarde voor het zeggen lijken te hebben (de mens als ‘rentmeester’) – in bedwang, soms met onze handen: Verzorgers van de dierentuin van Boedapest vaccineren een tijgerjong dat door de politie in beslag werd genomen tijdens een drugsgerelateerd onderzoek. In 2026 krijgt het dier naar verwachting een vaste plek naast het berenverblijf in VeresegyhΓ‘z, ten noorden van Boedapest.FOTO ATTILA KISBENEDEK / AFP … maar meestal met hekken, tralies en prikkeldraad – of soms met een wapen, zoals recent bij de wolf Bram op de Veluwe het geval was: ...

Een verhaal van tanden en kiezen

Afbeelding
Klaaske en ik hebben in ons Amsterdamse leven een lange, moeizame reis gemaakt langs allerhande tandartsenpraktijken. Zodat we inmiddels zoiets als een praktijkdiploma ‘Tandartsenijkunde’ op zak hebben… Het begon allemaal bij mevrouw Wil StΓ€rcke aan de Prinsengracht. Daar kwamen we terecht op voorspraak van Wouter van Raamsdonk, Klaaskes toenmalige chef aan de VU. Er was in die tijd, zo rond 1975, geen tandarts te krijgen, dus we waren er heel blij mee. We hadden beiden van huis uit niet echt een dwingend idee van een tandarts meegekregen, het was een zorgaspect dat toen nauwelijks telde, althans voor ons. Maar op een gegeven moment moet je wel… Mevrouw StΓ€rcke – nomen est omen – had een sterke persoonlijkheid. Ze bleek ook een amateur-psycholoog te zijn, die je de meest indringende vragen stelde als ze daar met haar handen in je mond zat. Dat voelde als een overval, verbaal verweer was er niet bij – hooguit een ‘zeg maar A’… De enige behandeling die me van haar bijgebleven i...

Een molensteen in de vijver…

Afbeelding
Bovenaan: Uitzicht op Molenwijk vanuit Hanna’s voormalige woonatelier – waar Maarten in 1976 in eerste instantie bij haar introk – maar dat inmiddels getransformeerd is in buurtcentrum ‘ Molenwijkkamer ’. Ik herinner het me nog als de dag van gisteren… Ik liep met Maarten Houtman – die toen al jaren mijn Zen-leraar en vertrouwensman was – op de gaanderij van hun flat op vijf hoog in de Amsterdamse Molenwijk, toen hij plotseling tegen me zei, zomaar uit het niets: jij bent een racist. Ik geloof niet dat er aan Maartens uitlating iets specifieks voorafgegaan was, er was geen directe aanleiding. Ze kwam gewoon als een donderslag bij heldere hemel – die linea recta bij me binnenkwam. Ik kreeg geen gelegenheid om het te overwegen, het was meer een gevoel van: ‘ga er maar aan staan’. Het kwam zelfs niet in me op om die toch wel heel onaangename boodschap te ontkennen – ze werd me ook als een matter of fact gepresenteerd. En, ondanks mezelf, had ik ook niet het idee dat Maa...

Een pannetje vol met reislust

Afbeelding
Het is jarenlang mijn broedplaats van Yogi-thee geweest: het stalen pannetje van BK. Op mijn gasstel aan de Jisperveldstraat heeft het brouwsel al die jaren twintig minuten staan trekken op een klein vlammetje – en al die tijd heeft het pannetje de stormen van het leven doorstaan. Hierboven is het gefotografeerd op de ‘kast van tante Fien’ – de gedienstige die haar leven lang voor onze jong verweduwde oma in Naarden gezorgd heeft – klaar voor een Catawiki bericht. Maar gelukkig hoefde het zover niet te komen… Want hieronder zie je dat het een tehuis heeft gevonden, bij Emilie – toen ik haar schreef dat mijn lievelingspannetje tussen de wal en het schip dreigde te vallen, bood ze spontaan aan het een plaats te geven op haar eigen gasstel. Het probleem was namelijk, dat het pannetje, door z’n gewicht, een bedreiging vormde voor de glazen inductie plaat hier – dus daar had ik me maar bij neergelegd. ”Hallo Hein en Klaaske Het pannetje is zonet ingewijd met gekookte boekweit. Het is e...

Marlene Dumas: Als ik een penis wil schilderen, schilder ik geen wortel

Afbeelding
Dit is een artikel uit het  NRC-archief Ze is de bekendste van de drie Nederlandse exposanten op de Biennale van VenetiΓ«. Haar stijl heeft allang school gemaakt. Ga naar een beurs en zie daar steevast een bijna-schilderij van Marlene Dumas: de transparante verflagen, de bijna fluorescerende tinten en contouren, de schijnbaar nonchalante, maar o zo trefzekere schilderstechniek, de uitvergrote hoofden en lijven van baby's, psychiatrische patiΓ«nten en andere menselijke figuren. Modellen, van wie vaak de nachtzijde tegen het licht wordt gehouden; in vorm Γ¨n inhoud. Marianne Vermeijden, NRC Handelsblad, 2 juni 1995 Bezoekers bij Marlene Dumas’ ‘Miss January’ tijdens de kijkdag van Christie’s in New York. Die duistere kant in Dumas' werk symboliseert 'het kwaad', 'de boze droom', is vaak geschreven. Liever zie ik daarin de scherpzinnige, bijna 'helderziende' blik van de schilder, die mededogen, angst, weerzin en andere emoties blootgeeft, m...